Hợp đồng tương lai là gì? Đặc điểm của hợp đồng tương lai

0
1430
hop dong tuong lai bitcoin
Hợp đồng tương lai bitcoin

Hợp đồng tương lai là gì? Hợp đồng tương lai có những đặc điểm gì? Cùng tìm hiểu trong bài viết sau để nắm rõ được thông tin về công cụ tài chính này nhé.

dac diem cua hop dong tuong lai
Hợp đồng tương lai là gì?

Hợp đồng tương lai là gì?

Hợp đồng tương lai là một thỏa thuận mua bán một loại tài sản cơ sở nhất định theo một mức giá chuyển giao tài sản đó tại một thời gian có hiệu lực trong tương lai (thời gian đáo hạn) và việc chuyển giao này sẽ được thực hiện theo các quy định của Sở giao dịch có tổ chức.

Hợp đồng tương lai về bản chất cũng giống như hợp đồng kỳ hạn. Tuy nhiên quy cách của hàng hóa giao dịch trong hợp đồng tương lai được chuẩn hóa và chúng được giao dịch tại các sàn giao dịch tập trung.

Sở giao dịch đề ra quy định cho các hợp đồng tương lai về : Loại tài sản, quy mô hợp đồng (chính xác về số lượng tài sản cơ sở được chuyển giao đối với mỗi đơn vị hợp đồng), loại và đơn vị tiền tệ đối với giá chuyển giao hàng phiên, biên độ dao động giá chuyển giao hàng phiên giao dịch, địa điểm chuyển giao và thời gian thực hiện việc chuyển giao.

Đặc điểm của hợp đồng tương lai

hop dong tuong lai la gi
Đặc điểm của hợp đồng tương lai

Hợp đồng tương lai có những đặc điểm sau :

Mức giá chuyển giao luôn được điều chỉnh theo tình hình thị trường

Mức giá này ban đầu được ấn định là và sau đó thay đổi hàng phiên giao dịch trên thị trường.

Nếu gọi Pi là mức giá chuyển giao tài sản cơ sở của hợp đồng tương lai X tại thời điểm i nào đó (i = 0 – T), trong đó T là thời gian đáo hạn của hợp đồng tương lai X.

Với i = 0, Pi = P0, P0 chính là giá chuyển giao tài sản cơ sở của hợp đồng tương lai X được ấn định tại thời điểm 0.

Với i = 1, Pi = P1, P1 là giá chuyển giao của hợp đồng tương lai tại thời điểm cuối phiên giao dịch thứ nhất.

Với i = t, Pi = Pt, Pt là giá chuyển giao của hợp đồng tương lai tại thời điểm cuối phiên giao dịch thứ .

Với i = T, Pi = P(T), P(T) chính là giá chuyển giao của hợp đồng tương lai tại thời gian đáo hạn T. Tại thời gian T, P(T) cũng chính là giá giao ngay của tài sản cơ sở trên thị trường.

Giá chuyển giao Pi của các hợp đồng tương lai được giao dịch trên thị trường công cụ phái sinh phụ thuộc vào rất nhiều yếu tố và sẽ liên tục thay đổi theo thời gian.

Ví dụ : Nếu như giá giao ngay của tài sản cơ sở (giá thị trường của tài sản cơ sở tại chính thời điểm đang xem xét) trên hợp đồng tương lai tăng thì thông thường giá chuyển giao Pi cũng phải tăng và ngược lại. Tuy nhiên biên độ tăng/giảm không nhất thiết phải như nhau. Vào cuối ngày giao dịch, mức giá chuyển giao tài sản của tất cả các hợp đồng tương lai phải được công bố và có hiệu lực cho đến phiên giao dịch tiếp theo.

Khi i càng dần tiến đến T, giá chuyển giao Pi càng tiến dần đến giá giao ngay của tài sản cơ sở tại thời điểm T.

Chính vì vậy, việc ấn định giá giao hàng vào cuối mỗi phiên giao dịch được gọi là điều chỉnh giá chuyển giao theo tình hình thị trường (mark to market) và chính đặc thù này khiến hợp đồng tương lai và hợp đồng kỳ hạn khác nhau.

hop dong tuong lai bitcoin
Hợp đồng tương lai bitcoin

Hợp đồng tương lai luôn quy định tỷ lệ ký quỹ

Khi tham gia các hoạt động mua và bán trên thị trường hợp đồng tương lai, người mua và người bán phải mở tài khoản ký quỹ tại sàn giao dịch. Người tham gia vào hợp đồng tương lai phải ký quỹ tại tài sản ký quỹ một tỷ lệ phần trăm của giá trị hợp đồng được gọi là mức ký quỹ ban đầu.

Số dư tài khoản ký quỹ của bên tham gia giao dịch sẽ luôn thay đổi theo giá giao dịch hàng ngày và không được thấp hơn mức ký quỹ bắt buộc do Sở giao dịch quy định.

Nếu giá giao dịch trên thị trường biến động teo chiều hướng bất lợi cho người tham gia hợp đồng tương lai, thì tài khoản ký quỹ sẽ ngay lập tức khấu trừ mức tổn thất. Nếu giá giao dịch trên thị trường diễn biến thuận lợi thì người đó sẽ được cộng thêm phần lợi đó vào tài sản ký quỹ. Quá trình này cứ tiếp tục đến ngày giao hàng hoặc đến ngày người đó đóng hợp đồng.

Giá trị lỗ lãi của hợp đồng tương lai được xác định theo ngày

Một ví dụ minh họa cho đặc điểm này của hợp đồng tương lai :

Một công ty chuyên sản xuất bánh kẹo mua hai hợp đồng tương lai về bột mỳ có thời gian đáo hạn là tháng 6. Giá tương lai là 1.250.000 đồng/bao. Quy mô của hợp đồng là 100 bao/hợp đồng.

Sở giao dịch yêu cầu mức ký quỹ cho một hợp đồng (100 bao) là 6 triệu đồng. Như vậy công ty sẽ phải ký quỹ với mức ký quỹ ban đầu là 2×6 triệu = 12 triệu đồng/2 hợp đồng.

Mức ký quỹ bắt buộc trên 100 bao bột là4,5 triệu đồng. Như vậy mức ký quỹ bắt buộc đối với công ty là 4×5 triệu x 2 = 9 triệu.

Sau mỗi ngày giao dịch, mức ký quỹ ban đầu sẽ thay đổi tùy theo mức lãi/lỗ của công ty.

Ngày giao dịch (1) Mức giá chuyển giao (2) Mức giá chuyển giao ấn định hàng ngày (3) Lãi/lỗ hàng ngày (4) Lãi/lỗ cộng gộp (5) Số dư tài khoản ký quỹ (5) Nộp thêm (7)
22/5 1.250 12.000
22/5 1.241,0 -1.800 -1.800 10.200
23/5 1.283,3 -540 -2.340 9.660
24/5 1.229,9 -1.680 -4.020 7.980 4.020
25/5 1.211,0 -3.780 -7.800 8.220 3.780
26/5 1.261,0 10.000 2.200 22.000
29/5 1.271 1.271,0 2.000 4.200 24.000

 

Theo dõi bảng trên, có thể thấy vào ngày thứ 3, khi giá chuyển giao xuống còn 1.229.000 đồng, lỗ cộng gộp của công ty đã lên tới 4.020.000 đồng và lúc này trong tài khoản ký quỹ chỉ còn 7.980.000 đồng, thấp hơn so với mức bắt buộc nên công ty phải nộp thêm vào tài khoản 4.020.000 đồng để tài khoản ký quỹ trở về mức ban đầu là 12 triệu đồng.

Đến ngày giao dịch thứ 6, công ty quyết định đóng hợp đồng tương lai với mức giá chuyển giao là 1.271.000 đồng, công ty hưởng lãi cộng gộp là 4.200.000 đồng. Như vậy, lãi cộng gộp nhận được từ việc giao dịch hợp đồng này đối với công ty là 4.200.000 và không có việc chuyển giao hàng hóa xảy ra.

Do nhu cầu sản xuất, công ty vẫn cần 200 bao bột mỳ cho tháng 6. Ngày 29/5, công ty có thể mua 200 bao bột mỳ trên thị trường với giá thị trường lúc này là 1.271.000 đồng/bao.

Như vậy, công ty sẽ phải trả : 1.271.000 đồng x 200 = 254.200.000 đồng để mua 200 bao bột mỳ trên thị trường hàng hóa.

Lãi mà công ty nhận được từ việc giao dịch hợp đồng tương lai : 4.200.000 đồng.

Tổng số tiền mà công ty bỏ ra mua bột = 250.000.000 đồng hay 1.250.000 đồng/bao.

Điều này có nghĩa là việc tham gia giao dịch hợp đồng tương lai đã giúp công ty đảm bảo giá mua nguyên vật liệu ít chịu ảnh hưởng của rủi ro biến động giá cả trên thị trường.

Sự khác biệt giữa hợp đồng tương lai và hợp đồng kỳ hạn

Hợp đồng tương lai và hợp đồng kỳ hạn có rất nhiều điểm chung. Ví dụ như về bản chất, đều là những hợp đồng mà ở đó các bên cam kết sẽ mua/bán một loại tài sản cơ sở nào đó và việc chuyển giao quyền sở hữu tài sản cơ sở cũng như việc thanh toán sẽ được thực hiện tại một thời điểm trong tương lai theo một mức giá đã xác định trước.

Tuy nhiên, giữa hai loại hợp đồng này lại có rất nhiều điểm khác biệt như sau :

HỢP ĐỒNG KỲ HẠN HỢP ĐỒNG TƯƠNG LAI
Không cần ký quỹ Phải ký quỹ
Hợp đồng mang tính chất cá nhân giữa hai bên tham gia vào hợp đồng Hợp đồng được giao dịch trên thị trường có tổ chức
Không được chuẩn hóa Được chuẩn hóa
Thông thường chuyển giao tài sản cơ sở vào một ngày đã định Tài sản được chuyển giao trong một khoảng thời gian nhất định
Hợp đồng được tất toán khi đến thời điểm đáo hạn Hợp đồng được tất toán cuối mỗi phiên giao dịch
Chuyển giao tài sản thông thường được thực hiện Hợp đồng thông thường được đóng lại trước khi đến thời gian đáo hạn
Rủi ro thanh toán Hầu như không có rủi ro thanh toán

 

Với những sự khác biệt trên, hợp đồng tương lai dường như tỏ ra vượt trội và ưu việt hơn so với người anh em hợp đồng kỳ hạn của mình.

Có thể nói, ưu điểm của hợp đồng tương lai là sẵn sàng cung cấp những hợp đồng có giá trị nhỏ. Kế đến nó cho phép các bên tham gia có thể sang nhượng lại hợp đòng ở bất kì thời điểm nào trước khi hợp đồng hết hạn. Với hai ưu điểm trên, hợp đồng tương lai dễ dàng thu hút được nhiều người tham gia.

Tuy nhiên, hợp đồng tương lai là hợp đồng bắt buộc phải thực hiện khi đến hạn chứ không cho người ta quyền chọn như trong hợp đồng quyền chọn.

Nếu thị trường biến động bất lợi, nhà đầu tư không có quyền rút khỏi thị trường. Họ chỉ có quyền trong hợp đồng quyền chọn được cập nhật ở phần sau của bài viết thôi.

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here